Kızılgerdan
Erithacus rubecula · Yabani kuş, koruma altında
Kısa tanıtım
Kızılgerdan, Avrupa'nın ve Türkiye'nin bahçelerinde, ormanlarında ve parklarında görülen küçük, yuvarlak ve cesur bir kuştur. Özellikle bahçe kazan insanların yakınında dolaşarak toprağı karıştırdığında ortaya çıkan böcekleri kapmaya bayılır.
Nasıl tanırsınız?
Yaklaşık 14 santimetredir. Yüz ve göğüs turuncu-kırmızıdır, sırt zeytin-kahverengidir, karnı ise açık renklidir. Gözleri iri, siyah ve parlak olduğundan yüz ifadesi "şaşkın" gibidir. Yavruların göğsü başlangıçta kırmızı değil, benekli kahverengidir.
Ötüşü
Kızılgerdanın şarkısı ince, çalkantılı ve melodik bir akıştır. En dikkat çekici özelliği, kışın bile öterek bölgesini savunmasıdır; hatta dişiler de sonbahar ve kışın şarkı söyler. Geceleri sokak lambalarının yakınında ötenlere de rastlanır.
Davranış ve mevsim
Böcek, kurt, örümcek ve sonbaharda meyve yer. Kışın tohum ve yağlı yiyeceklere de yönelir. Bölgesini sert biçimde savunan yalnız bir kuştur; bu yüzden aynı bahçede iki kızılgerdan genellikle birbirine ters davranır.
Yuvasını yere yakın, bitki örtüsünün içine veya duvar oyuklarına yapar. Kuzeydeki kızılgerdanlar kış için Akdeniz çevresine göç eder, Türkiye'de ise birçok kuş kış boyunca kalır.
Bahçenizde ve balkonunuzda nasıl yardım edersiniz?
Kızılgerdanı misafir etmek kolay:
- Temiz ve sığ bir su kabı koyun, kışın donmuşsa değiştirin.
- Zemine yakın, kedi ulaşamayacak bir yem tablası koyun; un kurdu veya ezilmiş yağlı tohumlar sevilir.
- Bahçede yaprak ve dal yığınlarını bir köşede bırakın; böcek bulmak için harika bir yerdir.
- Yuva için sık çalılar ve çit bırakın.
- Kedinizi sabah ve akşam saatlerinde dışarı çıkarmayın, kuşlar bu saatlerde aktiftir.
- Böcek ilacı kullanmaktan kaçının.
Yakalamayın, satın almayın
Kızılgerdan yabani ve koruma altında bir kuştur. Onu yakalamak, kafeste tutmak veya yakalanmış bir kuşu satın almak hem yasa dışıdır hem de kuşa zarar verir. Doğadaki kuşları uzaktan izlemek en doğrusudur. Yuvasına çok yaklaşmayın.
Dostluk ve bölge savunması
Kızılgerdan insanlara yakın durur; bahçe kazarken çok yakınınıza gelip böcek bekleyebilir. Ancak bu dostluk görünümü, aslında yiyecek arayışından kaynaklanır. Kendi türüne ise sert davranır; bölgesine giren başka bir kızılgerdanla kavga edebilir.
Kırmızı göğsü, bu kavgalarda rakibe gösterilen bir işarettir. Bu nedenle bir bahçede genellikle tek bir kızılgerdan bulunur.
Sık sorulan sorular
Kışın neden görülür? Birçok kızılgerdan kış boyunca Türkiye'de kalır, kuzeyden gelenler de olur.
Hangi yemi sever? Böcek, un kurdu, yağlı tohum ve meyveyi.
Yuvasını nerede yapar? Yere yakın, korunaklı yerlerde.
İlginç bilgiler
Avrupa kültüründe kızılgerdan, özellikle kış aylarında ve Noel kartlarında sevilen bir semboldür.
Kızılgerdanın gözleri iri olduğu için alacakaranlıkta ve erken saatlerde avlanabilir.
Gözlem için ipuçları
Bir dürbün, sabır ve sessizlik kuş gözlemi için yeterlidir. Sabah erken saatler ve akşamüstü kuşların en hareketli olduğu zamanlardır. Kuşları ürkütmemek için uzaktan izleyin, yuvalara yaklaşmayın ve gördüklerinizi bir deftere not edin; bu hem keyifli bir alışkanlık hem de doğaya saygının bir yoludur.
Oyunda Kızılgerdan
Kızılgerdanı doğal yaşamında izlemek en değerlisidir. Oyunda ise bir kızılgerdan oluşturabilir, yavruluktan büyütebilir ve ona melodiler öğretebilirsiniz; hiçbir kuşu yuvasından ayırmadan.
Kendi kuşunu oluştur